Txao peskao | El Correo

calendar_today 08.09.2026 - person  - timer ~3 Minutos

08/09/2026 a las 07:55h.

-Gggumba -zezeldu zuen semeak hamalau hilabete zituela.

Emaztea eta berak elkarri begira geratu ziren, nahastuta. Umea «ama» edo «aita» esanez hasiko zelako esperantza izan zuten, baina ez zen hala izan. Izan ere, mutilak, egongelan robot garbitzailea hara eta hona zebilela begira, «Roomba» zizakatu zuen; seguruenik dozenaka aldiz entzun izango zielako izen hori.

Haurraren lehen hitza poz handiz eta txaloka ospatzen da familian. Oso gertaera garrantzitsua da: lehen aldiz, soinua eta errealitatea lotzen dituen hari misteriotsu hori ehuntzen da. Imitazio-ariketa hori milaka aldiz errepikatuko da gure bizitzan zehar, ordurako halako ospakizunik gabe.

Gaur, adibidez, «zolia» esan dut. Goizeko 11.23an izan da, lankide batekin ikasle bati buruz hizketan ari nintzela.

—Laia oso zolia dela dirudi —atera zait.

Neu izan naiz lehen harritua. «Adimentsua» erabil nezakeen, baina zolia etorri zait ahora; normalean erabiltzen ez dudan izenondoa.

Oso txikia nintzela ezagutu nuen lehen aldiz hitz hori.

—Mariano jauna oso zolixa da —entzun nion aitari amari hitz egiten, beheko solairuko bizilagunaz ari zela, atariko batzar batetik itzultzean.

Ez dakit zehazki zer froga izango zituen aitak Mariano jaunaren zolitasunaren inguruan; ezta zolitasuna zertan zetzan ere. Hilabeteak eman nituen adin ertaineko gizon bakarti hura behatzen, haren nolakotasuna edo akatsa zertan ote zen neure buruari galdetzen.

Azkenean, hiztegira jo nuen, eta jakin nuen Mariano jauna, bigarren solairuko bizilaguna, gauzak zorroztasun handiz ulertu, hauteman edo haien barrena ikusteko gai zen pertsona zela, baita gauzak agerikoak ez zirenean ere. Definizioak, eta baita Mariano jaunaren betaurrekoek ere, are nahasiago utzi ninduten.

Aipatutako hitza bere testuinguruan behin eta berriro irakurtzen eta entzuten aritu ondoren, azkenean haren esanahia ulertu nuen. Horixe da, azken finean, hizkuntza irakasteko sistema.

Bitxia da gugana nola iristen diren. Hitzak, alegia: etzi, urdina, teilakatu, piztu, behitu, lerroa, mina, euria. Nola interpretatzen ditugun eta nola gordetzen ditugun, berriro airera jaurtitzeko une -distira, lainoa, urratsa, ankerra, uda, txingorra, armiarma…- egokiaren zain; nola hazten diren gurekin batera, eta nola kokatu eta bilatzen ditugun urteekin osatuz goazen erreminta-kutxan. Batzuk kalean aurkitzen ditugu; beste batzuk, intimoenak, etxean ikasten ditugu; gainerakoak -gehienak- liburuen bidez datozkigu.

Azken egunotan, sare sozialek eta hedabideek «aura farmeatzen» eta «txao peskao» oparitu dizkidate. Ganbaran utzi ditut, ordezkoen aulkian dauzkat, baina, egia esan, ez dut uste minutu askorik jokatuko dutenik. Baderitzot bankiloan geratuko direla. Baina auskalo; agian bihar bertan eztabaidaren bat amaitzeko Ayusoren esamolde hori erabiliko dut. Edo izenburu gisa, zutabe honen irakurleon arreta lortzeko. Hitzak ezustekoak eta berezkoak dira.

Pablo Nerudak 'Confieso que he vivido' liburuan hizkuntza guztion artean partekatzen dugun altxor gisa irudikatzen du, munduak eta belaunaldiek elkarri eskutik eskura pasatzen dioten ondare modura. Eta agian horixe da hitzen gauzarik harrigarriena: ez direla sekula erabat gureak. Beste norbaitek eman dizkigu, beste norbaitengandik datozkigu, eta guk, noizbait, beste bati emango dizkiogu. Doakoak dira.

Hitz berri bakoitzak leiho bat irekitzen du. Tristea da leihorik gabeko etxea, argiari bizkar emanda bizi dena.

—Gggumba —errepikatu zuen semeak. Lautan behintzat.

• Euskera